则 (zé) trong văn viết – thì, lại, là

Công thức

• Điều kiện，则 + Kết quả
• Chủ ngữ 1 + Động từ 1，Chủ ngữ 2 + 则 + Động từ 2

Cách dùng

• 则 (zé) là từ rất “Hán văn” nhưng vẫn cực kỳ phổ biến trong văn viết hiện đại, đặc biệt trong văn nghị luận và báo chí.
• Có ba chức năng chính: (1) Quan hệ điều kiện - kết quả ('thì'): “A，则 B” = “nếu A thì B”, tương đương 就/便 nhưng trang trọng hơn.
• (2) Quan hệ đối lập, song hành ('lại, mà'): so sánh hai mặt khác nhau: “A 则 X , B 则 Y” — phổ biến trong nghị luận song hành.
• (3) Nhấn mạnh

Ví dụ

1. 1

   穷则独善其身，达则兼济天下。

   Qióng zé dú shàn qí shēn, dá zé jiānjì tiānxià.

   Khi nghèo thì tu thân mình, khi đạt thì giúp đỡ thiên hạ.

2. 2

   理论与实践相结合，则事半功倍。

   Lǐlùn yǔ shíjiàn xiāng jiéhé, zé shì bàn gōng bèi.

   Lý thuyết kết hợp với thực hành thì hiệu quả gấp đôi.

3. 3

   前者注重质量，后者则强调速度。

   Qián zhě zhùzhòng zhìliàng, hòu zhě zé qiángdiào sùdù.

   Cái trước chú trọng chất lượng, cái sau lại nhấn mạnh tốc độ.